X Letnia Szkoła Kognitywistyki PTK
Czas w umyśle
Kazimierz Dolny, 9–12 września 2026
Polskie Towarzystwo Kognitywistyczne oraz organizatorzy – Wydział Filozofii KUL, Instytut Filozofii UMCS, Katedra Kognitywistyki UMK oraz Katedra Nauk Społecznych i Humanistycznych UMP – zapraszają do udziału w jubileuszowej, X edycji Letniej Szkoły Kognitywistyki.
Tegoroczna szkoła poświęcona jest zagadnieniu czasu – zjawisku z jednej strony bliskiemu każdemu z nas, z drugiej zaś wyjątkowo opornemu wobec racjonalnej analizy. Interesuje nas nie to, jak umysł mierzy czas, lecz przede wszystkim to, jak go tworzy i przeżywa: jak powstaje poczucie ciągłości i tożsamości, w jaki sposób ciało, emocje i interakcje społeczne modulują przepływ chwil, a także co dzieje się z doświadczeniem temporalnym w stanach granicznych – w depresji, schizofrenii, uzależnieniach czy atypowym rozwoju neurokognitywnym.
Prelegenci
W tym roku mamy przyjemność gościć wykładowców, których prace wyznaczają kierunki współczesnych badań nad temporalnością. Udział w LSK wezmą m.in.:
Marc Wittmann (Institute for Frontier Areas of Psychology and Mental Health, Freiburg) — jeden z najważniejszych badaczy percepcji czasu, autor prac łączących neurobiologię, interocepcję i fenomenologię. W wykładzie Embodied Time: Neural and Bodily Foundations of Time Perception przedstawi model, w którym fizjologiczne sygnały z ciała — aktywność kory wyspowej, zmienność rytmu serca, potencjały wywołane uderzeniami serca — stanowią wewnętrzny mechanizm kodowania trwania. Jego ujęcie osadza poczucie czasu w kontinuum: od doświadczenia przepływu i nudy po stany zmienionej świadomości i zaburzenia psychiatryczne.
Paweł Gładziejewski (Katedra Kognitywistyki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu) – specjalista w zakresie filozofii umysłu i neurokognitywistyki. W wystąpieniu Atemporal Experiences, Hinge Commitments, and the Shape of Consciousness zmierzy się z doświadczeniami całkowitego braku poczucia czasu indukowanymi przez praktyki kontemplacyjne i substancje psychodeliczne. Zaproponuje ich interpretację jako zakłócenia formalnej struktury świadomości – w sensie wittgensteinowskich zawiasowych przekonań – oraz zarysuje możliwe zastosowania terapeutyczne tego ujęcia, m.in. w leczeniu depresji.
Anna Sterna w wystąpieniu Psychopatologia zaburzeń osobowości wobec fenomenologii narcyzmu i borderline. Co wnoszą analizy przeżywanego doświadczenia? podejmie jedną z najtrudniejszych kwestii współczesnej psychiatrii: czym jest to, czego struktura podlega zakłóceniu w zaburzeniach osobowości i jak odróżnić je od osobowości normatywnej. W centrum uwagi znajdą się zaburzenie osobowości borderline (BPD) i narcystyczne (NPD) – kategorie szczególnie stygmatyzowane, a zarazem uznawane za prototypowe dla definicji zaburzeń jaźni. Na podstawie własnych wywiadów z osobami z diagnozą BPD i NPD Sterna zrekonstruuje elementy struktury lifeworld, ze szczególnym uwzględnieniem wymiaru temporalnego: poczucia ciągłości, zdolności do kierowania sobą i integracji stanów self. Wystąpienie połączy perspektywę badawczą z doświadczeniem klinicznym.
Maciej Wodziński (Katedra Ontologii i Epistemologii, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie) – w wykładzie Ukryta trajektoria meltdownu – analiza doświadczenia przeżywanego osób autystycznych zakwestionuje potoczne wyobrażenie meltdownu jako nagłego, nieprzewidywalnego epizodu. Opierając się na fenomenologicznej analizie autobiografii osób autystycznych wspomaganej narzędziami AI, zrekonstruuje fazową, rozciągniętą w czasie strukturę tego doświadczenia.
Szkoła odbędzie się w Rajchertówce – Domu Pracy Twórczej KUL w Kazimierzu Dolnym (ul. Puławska 94).
Więcej na stronie www.lsk.kul.pl.
