Serdecznie zapraszamy do udziału w X Letniej Szkole Kognitywistyki organizowanej pod patronatem Polskiego Towarzystwa Kognitywistycznego. Tegoroczna edycja odbędzie się w dniach 9–12 września 2026 roku w Kazimierzu Dolnym i będzie poświęcona tematowi „Czas w umyśle”.
Letnia Szkoła Kognitywistyki to interdyscyplinarne spotkanie studentów, doktorantów, młodych naukowców oraz wszystkich zainteresowanych badaniami nad poznaniem, umysłem i komunikacją. W programie przewidziano wykłady, warsztaty oraz prezentacje projektów badawczych z zakresu kognitywistyki, psychologii poznawczej, filozofii umysłu, sztucznej inteligencji, neurokognitywistyki i nauk o komunikacji. To wyjątkowa okazja do zdobycia nowej wiedzy, wymiany doświadczeń oraz nawiązania kontaktów w inspirującym środowisku naukowym.
Czas w umyśle
Podczas tegorocznej edycji LSK zapraszamy do refleksji nad czasem, zjawiskiem z jednej strony bliskim i oczywistym, a jednocześnie niezwykle trudnym do racjonalnej analizy. Zachęcamy do wspólnej analizy powiązań między czasem a umysłem, wykraczającej poza zdroworozsądkowe kategorie czasu zegara i tradycyjne modele przetwarzania informacji oraz standardowe badania eksperymentalne, które redukują czas do zobiektywizowanych pomiarów. Zamiast traktować czas jedynie jako epifenomen procesów mózgowych, chcemy zanalizować czas przeżywany jako konstytutywny element struktury świadomości. Interesuje nas nie tylko to, jak umysł mierzy czas, ale przede wszystkim to, jak go „stwarza” i jak go doświadcza. Jak to się dzieje, że doświadczamy ciągłości, a nie rwanego pokazu slajdów? Jaką rolę odgrywa temporalność dla poczucia ciągłości i tożsamości podmiotu? Skupimy się też na tym, jak nasze ciało, emocje i interakcje społeczne modulują przepływ chwil. Szczególną uwagę poświęcimy stanom granicznym, w których czas ulega fragmentacji, zablokowaniu lub całkowitemu „zatrzymaniu”, jak ma to miejsce w skrajnej depresji, schizofrenii czy uzależnieniach, jak również atypowym doświadczeniom temporalnym w populacji osób neuroróżnorodnych.
Proponowane zagadnienia szczegółowe
Uczestnicy mogą zgłaszać wystąpienia w ramach następujących bloków tematycznych:
- Czas subiektywny a czas zegara: Metodologiczne konsekwencje niewspółmierności modelu binarnego (relacja wcześniej-później) i trójdzielnego (przeszłość-teraźniejszość-przyszłość); narzędzia psychometryczne do analizy doświadczeń temporalnych, związek między pamięcią epizodyczną a zdolnością do mentalnej symulacji przyszłości, przetwarzanie predykcyjne a doświadczenie czasu
- Struktura świadomości czasowej: współczesne modele neurokognitywne i fenomenologiczne; otwartość przyszłości kontra determinizm, asymetria temporalna i horyzont oczekiwań; interakcje między poziomem neurobiologicznym (czas niejawny), a psychofizycznym i egzystencjalnym
- Ucieleśnienie czasu: jak procesy motoryczne, bicie serca i rytmy biologiczne konstytuują nasze poczucie trwania, ucieleśnione dostrojenie do rytmów biologicznych, norma i patologia rezonansu afektywnego, dostrajanie się do innych (rozmowa, taniec), etc.
- Czas i afekty: Mechanizmy, dzięki którym nuda, strach czy stany flow zmieniają subiektywną gęstość zdarzeń; temporalne aspekty przeżywania emocji.
- Patologie doświadczenia czasu: Zniekształcenia temporalne w depresji, schizofrenii, uzależnieniach i innych atypowych stanach świadomości; fragmentacja czasu, załamanie transcendencji ku przyszłości, „pustka teraźniejszości”
- Czas w systemach sztucznych: Czy AI może posiadać „poczucie czasu”, czy jedynie przetwarza dane w ramach dyskretnych kroków obliczeniowych; reprezentacje czasu w modelach językowych.
- Czasowa dynamika procesów poznawczych (np. w percepcji, wnioskowaniu, przetwarzaniu języka, podejmowaniu decyzji).
Warunkiem udziału w spotkaniu
jest zgłoszenie uczestnictwa w postaci kwestionariusza online z opisem dotychczasowego doświadczenia. Zapraszamy również do zgłoszenia własnego projektu i zaprezentowania go podczas Letniej Szkoły. Zgłoszenia projektów podlegają ocenie i wyborowi przez Radę Programową Szkoły. Koszt udziału w Letniej Szkole Kognitywistyki PTK obejmuje zakwaterowanie oraz wyżywienie w Domu Pracy Twórczej KUL w Kazimierzu Dolnym. Uczestnicy mają zapewniony udział w plenarnych wykładach i warsztatach oraz możliwość zaprezentowania własnych projektów badawczych.
