Panpsychizm. Umysł wpisany w naturę to 67. numer Filozofuj!, czasopisma popularnonaukowego o filozofii.
Drodzy Czytelnicy,
czy zastanawialiście się, jak to się dzieje, że z tych samych atomów, z których zbudowany jest cały wszechświat, w naszym mózgu wyłania się w pełni rozwinięta świadomość? Co takiego sprawia, że odpowiednie ułożenie wielu elementów rodzi takie fenomeny jak wzrok, słuch, myślenie, marzenie i wiele innych? Jest to zagadka, z którą od lat mierzą się naukowcy – m.in. kognitywiści czy psychologowie. Również filozofowie głowili się nad tą kwestią od wielu stuleci. Niezwykle ciekawe rozwiązanie tego problemu proponują panpsychiści. Zgodnie z ich stanowiskiem pewna elementarna mentalność przysługuje każdej cząstce we wszechświecie.
Panpsychizm jest na tyle interesującą teorią, że postanowiliśmy się mu przyjrzeć bliżej. W niniejszym numerze przedstawiamy zarówno różne warianty panpsychizmu, jak i argumenty polemiczne.
W artykule Artura Koseckiego, który otwiera numer, zapoznacie się z krótką historią panpsychizmu. Czy wiedzieliście, że pierwsze intuicje panpsychistyczne sięgają starożytnej Grecji, a stanowisko to rozwinęło się w epoce renesansu? Można je znaleźć również w myśli takich gigantów jak chociażby Leibniz, Spinoza czy Whitehead.
Argumenty za panpsychizmem obrazowo przedstawia Jacek Jarocki, pisząc, że przyjęcie naturalistycznej teorii emergencji prowadzi do luki eksplanacyjnej, dla której panpsychizm ma stanowić alternatywę. Mocną polemikę prezentuje z kolei Robert Poczobut, który przede wszystkim wskazuje na problem związany z łączeniem się mikroświadomości cząstek w makroświadomość np. ludzkiego mózgu.
Z oryginalną metafizyką Whiteheada możecie szerzej zapoznać się w artykule Piotra Gutowskiego. Brytyjski filozof i matematyk, choć czerpał inspiracje od wielu wcześniejszych myślicieli, stworzył samodzielny system filozoficzny, który – jak wykazuje autor artykułu – można traktować jako pewien wariant panpsychizmu. O Leibnizu pisze z kolei Paweł Stacewicz. Niemiecki filozof zasłynął z wielu osiągnięć, a wśród nich czołowe miejsce zajmuje teoria, wedle której świat składa się z nieskończonej liczby niepodzielnych bytów – monad.
Co ciekawe intuicje panpsychistyczne w swoich dziełach wykazywał również Stanisław Witkiewicz, o czym pisze Maciej Dombrowski. Panpsychizm jest również rozwijany przez współcześnie żyjących filozofów – jednym z nich jest chociażby Philip Goff.
Mamy nadzieję, że niniejszy numer zainspiruje Was do głębszej refleksji nie tylko nad samą świadomością, ale również nad naturą Wszechświata w ogóle.
Miłej lektury!
Redakcja
Spis treści numeru Panpsychizm. Umysł wpisany w naturę
- Remedium na trudny problem świadomości? Krótka historia panpsychizmu » Artur Kosecki
- Panpsychizm – między dualizmem a fizykalizmem » Philip Goff
- Dlaczego panpsychizm? » Jacek Jarocki
- Monady i żyjątka. O rodzimej wersji panpsychizmu » Maciej Dombrowski
- Alfred North Whitehead i panpsychizm » Piotr Gutowski
- Niewiarygodność panpsychizmu » Robert Poczobut
- Panpsychizm ma szansę skutecznego wyjaśniania świata » Wywiad z Samem Colemanem
- Narzędzia filozofa
Psychoatomy i problem złożenia » Artur Szutta - Filozofia nauki
Dialog 7. Eksperyment z opóźnionym wyborem » Andrzej Łukasik
Leibniz, panpsychizm i sztuczna inteligencja » Paweł Stacewicz - Filozofia w literaturze
Świtezianka i etyczne konsekwencje panpsychizmu » Natasza Szutta - Felieton
Czy panpsychizm jest naturalizmem? » Jan Woleński
Wszechświat i mózg, czyli nachalny urok kulawych analogii » Jacek Jaśtal
Z duchem » Adam Grobler - Satyra
Prolegomena do Panpsychizmu (transmisja palingenetyczna Augusta Cieszkowskiego) » Piotr Bartula - Z półki filozofa…
Muzyka a umysł » Monika Dunin-Kozicka - Gdzie na studia filozoficzne? Dodatek maturalny 2026
- Filozofia z przymrużeniem oka
1 thought on “Panpsychizm. Umysł wpisany w naturę”
Comments are closed.